Doneren gaat verder dan geld geven
23-04-2020

Solidariteit in tijden van corona:
Doneren gaat verder dan geld geven

In tijden van crisis worden we allemaal een stuk liever voor elkaar. ‘Voor elkaar’ en ‘samen’ zitten standaard in de aangepaste advertenties en reclames die buiten, online, op radio en TV te horen en zien zijn. De solidariteit is ongekend hoog en dat uit zich op verschillende, soms bijzondere manieren: van zingende Italianen op balkonnetjes om de moed hoog te houden tot minutenlang met z’n allen klappen om 20:00 uur om zorgverleners te bedanken voor al hun harde werk. Een gedeeld lot brengt mensen nader tot elkaar, dat is al bekend uit de sociale psychologie, en zorgt ervoor dat we meer dan anders gedreven zijn om elkaar te helpen. Totdat de nood echt hoog is, dan verdwijnt het laagje solidariteit vaak en worden we egocentrisch. Maar met de zogenoemde intelligente lockdown zoals die in Nederland geldt, is dit in ons land tot nu toe gelukkig (nog) niet aan de orde.

We zien dan dat doneren verder gaat dan geld geven. Zo bieden mensen meer dan ooit hun hulp aan in de vorm van tijd en acties.  20% van de Nederlanders zien andere, nieuwe manieren voor maatschappelijke ondersteuning in de vorm van boodschappen doen, een kaartje sturen of kopen bij lokale bedrijven. Dit blijkt uit onderzoek van MarketResponse. Onderzoek van Young Impact laat zien dat 71% van de jongeren zich meer betrokken voelt bij de samenleving en dat een derde van de jongeren ook al iets voor iemand anders gedaan. Bijna de helft wil ook na de crisis zich blijven inspannen voor de samenleving en meer dan de helft is geneigd om iets voor anderen te betekenen. Daarnaast zijn er crowdfunding acties opgericht om het zorgpersoneel te ondersteunen: zo konden mensen geld doneren voor dinerbonnen voor zorgpersoneel, waarmee ook gelijk de lokale horeca mee geholpen werd. Een win-win situatie. Ook kun je je skibrillen en regenjassen doneren als beschermende kleding voor zorgpersoneel. Echter heeft het Leger des Heils opgeroepen om oude kleding ter donatie nog even thuis te houden: door de massale opruimwoede is er zoveel kleding binnengekomen dat ze het niet meer kunnen verwerken.

Ook de focus op de onderwerpen waaraan gegeven wordt, verschuift. Het voortbestaan van onze horeca is ineens heel belangrijk, of het helpen van culturele instellingen en festivalorganisatoren, maar ook de lokale bakkerij, sportschool of schoenenwinkel hebben de financiële steun hard nodig. De sympathie richting lokale ondernemers neemt rap toe. Restaurants zorgen dat afhalen en bezorgen bij hen mogelijk is, zelfs sterrenrestaurants doen hieraan mee, of men kan vouchers kopen die ingewisseld kunnen worden in de tijd wanneer alles weer normaal is (inmiddels zijn er voor 1,5 miljoen euro aan vouchers verkocht om de horeca te ondersteunen). Sportscholen hebben de automatische incasso gestopt, maar vragen of men het abonnementsgeld wil inzetten als donatie (60 tot 70 procent blijkt dit ook te doen!). En nu allerlei evenementen zijn verboden tot minstens 1 juni, roepen organisaties op om aangekochte kaartjes te bewaren voor volgend jaar en het te beschouwen als donatie. Met de slogan “Bewaar je ticket, geniet later” doen ze een beroep op het solidariteitsgevoel van de consument en creëren ze een hele nieuwe dimensie binnen de wereld van doneren. De branchevereniging die dit initiatief bedacht heeft, merkt een groot gevoel van solidariteit en ziet dat mensen nauwelijks hun geld terugvragen, maar hun kaartje bewaren of inwisselen voor een voucher. Doneren is dus een breder begrip geworden met nieuwe invalshoeken die ontstaan zijn tijdens deze crisis.

Het valt echter wel te bezien hoelang de hoge solidariteit blijft voortduren. Vanuit de psychologie weten we dat wanneer men (nog) niet persoonlijk geraakt wordt, solidariteit blijft toenemen. Echter wanneer men zelf in problemen komt, bijvoorbeeld door het kwijtraken van je baan of minder te besteden hebben, is het snel gedaan met de solidariteit. Dan kunnen meer egoïstische gedragspatronen meer gaan opspelen, simpelweg omdat men dan zelf het hoofd boven water moet houden. En hoe zit dat in de tijd van het nieuwe normaal? Blijven we solidair naar de lokale ondernemer? Eén ding is zeker: we zijn ons in ieder geval meer bewust van de belangrijke functie die vrijwilligerswerk of het anderszins leveren van een bijdrage vervult, en gaan we zaken als de lokale ondernemer, een fijn festival in de zomer en het goede restaurant even verderop wellicht minder voor lief nemen. Ook in de tijd hierna.

Mediabureau ZIGT, Marnienke van der Maal

Bronnen: