Overzicht luistercijfers 2017 van de landelijke radiozenders
25-01-2018

Luister jij eens even...
Overzicht luistercijfers 2017 van de landelijke radiozenders

Deze week zijn de luistercijfers over de periode november-december 2017 gepubliceerd. Voor ons een goed moment om terug te blikken op het radiojaar 2017. Welke verschuivingen zien we in de cijfers? Wie zijn de winnaars en de verliezers van 2017?

Stijgers & dalers

Radio 538 is in 2016 de zender met het grootste marktaandeel op de doelgroep 10+ en behoudt deze positie ook in 2017. Ze stijgen zelfs door met 0,4 procentpunt van 11,7% marktaandeel naar 12,1%. Hiermee realiseert de zender het hoogste gemiddelde marktaandeel in haar 25 jarig bestaan. Een mooi record ten tijden van een jubileum! Het verschil met de huidige nummer 2 NPO Radio 2 (in 2016 had ORN nog deze positie) wordt wel kleiner. NPO Radio 2 ligt op de loer en is wat ons betreft eigenlijk ook dé grote winnaar van 2017. Deze zender ziet haar marktaandeel groeien met 1,7 procentpunt (een stijging van 18%) en is hiermee de sterkste stijger in 2017. Niet onverwacht ziet NPO 3FM haar marktaandeel in 2017 verder kelderen. Met een daling van maar liefst 2,2 procentpunt (een daling van 32%!) is NPO 3FM de grote verliezer van 2017.

Opvallend is dat NPO Radio 2 in alle doelgroepen forse stijgingen laat zien, behalve in de doelgroep 20-34 jaar. In deze doelgroep daalt de zender met 0,5 procentpunt (een daling van 5%) naar 8,9% martaandeel. De stijging van NPO Radio 2 is het grootst in de doelgroep ‘Boodschapper + kind (0-17 jaar)’. In deze doelgroep stijgt de zender met 2,7 procentpunt (een stijging van 33%) naar een marktaandeel van 10,9%. Ook Radio 538 groeit in marktaandeel binnen een groot aantal doelgroepen. De sterkste stijging zit in de jongste doelgroep, de luisteraars tussen de 10 en 19 jaar oud. In deze groep stijgt de zender met maar liefst 4,3 procentpunten (een stijging van 20%) naar een marktaandeel van 25,8%. De grootste daling ligt aan de andere kant van deze schaal, bij de 65+ luisteraar. Hier daalt het marktaandeel van Radio 538 met 0,6 procentpunt (een daling van 21%) naar 2,3%.

NPO 3FM daalt in alle doelgroepen. Opvallend is dat zij het sterkst daalt in de doelgroep 10-19 jaar, van 9,6% naar 6,4% marktaandeel, een daling van 33%. En dat terwijl NPO 3FM natuurlijk toch bekend staat als dé jongerenzender van de publieke omroep. De cijfers van Slam!FM laten ook iets merkwaardigs zien op deze jeugdige doelgroep. De landelijke radiozender met gemiddeld de jongste luisteraar binnen het radiolandschap laat juist in de jongste doelgroep een forse daling zien en daalt van 9,1% marktaandeel naar 6,5% marktaandeel. Een daling van 2,6 procentpunt (-29%). Een analyse van de gemiddelde leeftijd van de luisteraar van Slam!FM laat zien dat de luisteraar in de afgelopen 2 jaar zo’n 5 jaar ouder is geworden. Was de gemiddelde leeftijd in de periode december 2015-januari 2016 nog 29 jaar, is deze in de meest recente luisterperiode (november-december 2017) gestegen naar 34 jaar oud. Ook de gemiddelde leeftijd van de luisteraar van NPO 3FM is gestegen, van 38 jaar (december 2015-januari 2016) naar 40 jaar (november-december 2017).

Niemand kan ook het succes van Radio 10 afgelopen jaar zijn ontgaan. De zender is sinds de terugkeer op de FM hard gegroeid en heeft in de meest recente luisterperiode (nov-dec 2017) een record gerealiseerd met een marktaandeel van 7,8% – het hoogste aandeel in 16 jaar tijd. Overall genomen is deze zender gegroeid met 0,7 procentpunt naar een marktaandeel van 6,4% wat een stijging van 12% representeert. Deze groei komt met name uit de mannelijke doelgroep (+18%), zakelijke doelgroep (+35%) en wat oudere hoek (op de doelgroep 35+ stijgt het marktaandeel met 0,9 procentpunt naar 7,0 (+15%). Op de doelgroep 10-19 jaar en 20-34 jaar daalt de zender namelijk met respectievelijk 26% en 17%.

Zie tabel 1 voor het overzicht van de marktaandelen van 2017 ten opzichte van 2016 binnen de belangrijkste doelgroepen.

Strijd om de ochtendspits

In 2017 zijn veel wisselingen van de wacht geweest in de ochtendspits. Goed moment om deze weer onder de loep te nemen en te kijken naar de verschuivingen t.o.v. een jaar ervoor. Zo is Giel gestopt per 2 september bij NPO 3FM en gestart bij Radio Veronica in de ochtend (oktober). Bij Qmusic heeft een kleine soap plaatsgevonden en heeft Wietse in mei afscheid genomen. De ochtendshow is toen op de schop gegaan met nu 3 DJ’s (Mattie, Igmar en Fien).

In figuur 1 is de luisterdichtheid ontwikkeling te zien van de ochtendshows van 2014 t/m 2017. Radio 538 is de grote stabiele reus en blijft de topper als het gaat om bereik. NPO Radio 2 heeft een mooie groei laten zien welke vooral in 2017 een sprong neemt met een vol jaar Gerard Ekdom in de ochtend. Zoals al eerder te zien heeft NPO 3FM het zwaar, vooral in de ochtend. De daling is al in 2014 ingezet en loopt door t/m 2017 met uiteindelijk een verlies van 58% (!) in dit tijdvak (overall daalt het marktaandeel over deze jaren heen zo’n 55%).

Qmusic laat in 2017 een daling zien t.o.v. 2016, echter vergeleken met 2014 blijft de luisterdichtheid gelijk. Het programma is een finalist voor een Gouden Radio Ring 2017 (publieksprijs voor radioprogramma’s) dus actieve luisteraars hebben ze in ieder geval! De andere finalisten zijn overigens ‘Ekdom in de Ochtend’, ‘Kaj’, ‘Somertijd’ en ‘De Staat van Stasse’.

Radio Veronica plukt over het jaar heen nog niet de vruchten van de komst van Giel. Er is nog geen sprake van het gehoopte Giel-effect, ondanks de forse marketinginspanningen. Maar een veel gebruikte uitspraak over radioluisteraars is: ‘Ze komen te voet en gaan te paard’, dus laten we Giel nog even wat tijd gunnen.

Radio in de middag

Het middagtijdvak is altijd een mooi tijdvak om te analyseren. In 2016 waren de grootste zenders Radio 538, Qmusic, Sky Radio en NPO Radio 2. In 2017 is dit beeld niet heel anders. Echter, in de periode jun-jul en jul-aug wint NPO Radio 1 van Qmusic. Zelfs heeft Radio 10 in de periode jul-aug een hoger aandeel dan Qmusic, wat zich herhaald in nov-dec. Ook in dit tijdvak is de daling van NPO 3FM goed zichtbaar. NPO Radio 2 laat ook in de middag juist weer een mooie groei zien in 2017 met als (standaard) uitschieter, zoals ieder jaar, de Top 2000 in december.

Zenderaandeel november-dececember over de jaren heen

Als we vervolgens kijken naar de meest afwijkende periode van het jaar: november-december. Dan zien we interessante cijfers terug van de grootste zenders. NPO Radio 2 en NPO 3FM waren traditioneel gezien altijd de klappers in nov-dec met de Top 2000 en Het Glazen Huis. Echter zien we de laatste jaren dat vooral NPO Radio 2 een spurt neemt en dit voornamelijk afsnoept van NPO 3FM. Per jaartal verschillen de zenderaandelen. Echter puur kijkend vanaf 2010 tot 2017 dan is het wederom NPO 3FM die door het stof gaat. Waar zij in 2010 nog een aandeel hadden van 10,6% hebben zij in 2017 nog maar een aandeel van 4%, een overal daling van 62%! November-december 2017 toont daarentegen voor NPO Radio 2 een marktaandeel van 15,9%. Dit is ongekend hoog. In de afgelopen jaren is het nooit voorgekomen dat een radiozender een marktaandeel realiseerde boven de 15%. De Top 2000 is echt een crossmediaal megasucces geworden en een parade paardje voor de Publieke Omroep.

Sky Radio weet zich, met The Christmas Station, goed te handhaven en toont over de laatste jaren stabiele marktaandelen. Radio 538 weet zich ook steeds beter staande te houden in deze afwijkende en disruptieve luisterperiode. Sinds 2012 ziet zij haar aandeel jaar op jaar groeien.

Mediabureau ZIGT, Veroni Engelhart en Laura Verbeek