YouTube Kids: Veilig platform of advertentiemarkt voor kinderen?
05-02-2019

YouTube Kids nu ook in Nederland
YouTube Kids: Veilig platform of advertentiemarkt voor kinderen?

Sinds 5 februari is YouTube Kids ook in Nederland beschikbaar. De bedoeling van de app is volgens YouTube om een veilige en gemakkelijke manier voor kinderen te creëren om de wereld van online video te ontdekken. Daarnaast geeft het ouders de mogelijkheid om meer controle uit te voeren over wat hun kinderen wel en niet kunnen zien. Beschermt YouTube hiermee de jongere kijkers of creëert het hiermee een platform voor adverteerders om nog gerichter kinderen te kunnen targeten?

De app is al beschikbaar in 59 landen en lijkt dus een groot succes te zijn. Wanneer kinderen video’s kijken via de app wordt alle content voor volwassenen er automatisch uitgefilterd. Ouders kunnen een profiel aanmaken voor hun kids en op basis daarvan wordt geselecteerd wat de kinderen te zien krijgen. Voor de jongste kinderen bevat dit pakket bijvoorbeeld liedjes, tekenfilms en knutselactiviteiten, als de oudere categorie wordt geselecteerd, worden hier ook video’s over muziek, games en vlogs aan toegevoegd. Er wordt via een automatisch systeem zoveel mogelijk geprobeerd om content voor volwassenen uit te sluiten en niet te tonen. Bij het uitkomen van de dienst in de VS waren hier enkele problemen mee, maar YouTube lijkt dit steeds beter onder controle te hebben. Verder kunnen ouders bepalen of hun kinderen de zoekfunctie op YouTube kunnen gebruiken, controleren wat kinderen bekeken hebben en zelfs handmatig kanalen selecteren die hun kinderen wel of juist niet mogen zien. Om te voorkomen dat kinderen meer dan toegestaan kijken is er ook een timer functie ingebouwd, om te zorgen dat de app automatisch vergrendeld wordt voor de rest van de dag als de tijdslimiet wordt overschreden.

De zoekfunctie lijkt na een korte test goed te werken: zo kan er door mijn fictieve 9-jarige zoon Tony bijvoorbeeld gezocht worden naar een game als Minecraft, maar kan hij geen beelden zien van Grand Theft Auto of Resident Evil. Van de 10 meest gevolgde Nederlandse YouTube kanalen is alleen Nikkie Tutorials te vinden. Hierin wordt uitleg gegeven over make-up en cosmetica. Mocht je dit als ouder niet oké vinden voor jouw kind, kun je dit kanaal specifiek of alle kanalen over make-up altijd nog blokkeren. Ook bij het zoeken naar muziek lijkt de functie goed te werken: er kunnen helemaal geen video’s bekeken worden van artiesten die bekend staan om expliciete teksten of beelden. Een zoektocht naar Eminem, 2Pac, Metallica, Kings of Leon en ACDC levert geen video’s van de bands of hun nummers op. Video’s van The Voice of Holland of klassiekers van Hazes en hits van Justin Timberlake of Maroon 5 zijn wel te vinden. Opvallend is dat mijn Tony naar veel muziek niet mag luisteren, maar hij mag wel alle denkbare nummers leren spelen aan de hand van video’s. De vraag is of dit komt door een misser in het zoeksysteem of dat dit is omdat YouTube deze video’s als educatief ziet.

Tijdens het kijken verzamelt YouTube Kids op verschillende manieren informatie over de gebruiker. Zo wordt in detail bijgehouden wanneer, waar en op welk apparaat er door de kinderen gekeken wordt. Daarbuiten worden er ook mobiele ID’s aangemaakt, die worden gebruikt om informatie over de app en het apparaat op te slaan. Door het gebruik van mobiele ID’s kan een uitgebreid profiel worden aangemaakt, waarmee advertenties zeer specifiek gericht kunnen worden. Op dit moment is het voor adverteerders echter niet toegestaan om binnen YouTube Kids te targetten op bepaalde leeftijdscategorieën of interessegebieden. Het aanmaken van mobiele ID’s is al gebruikelijk bij apps voor volwassen, je kunt je echter afvragen in hoeverre het ethisch verantwoord is deze profielen aan te maken voor kinderen die hier zelf nog geen akkoord voor kunnen en mogen geven. Dit account is ook gelinkt aan het Google account van één van de ouders, daardoor wordt het theoretisch mogelijk een ouder advertenties van LEGO te laten zien, omdat het kind naar video’s over LEGO heeft gekeken. Uiteraard ligt de uiteindelijke verantwoordelijkheid hiervoor bij de ouders, maar er kan niet blindelings van uit worden gegaan dat iedereen de voorwaarden leest en precies weet waar mee akkoord wordt gegaan.

De directe mogelijkheden voor adverteerders worden voorlopig door YouTube beperkt. Kinderen krijgen per 15 minuten maximaal één advertentie te zien en alle advertenties worden eerst door medewerkers gecontroleerd op kindonvriendelijke inhoud. Ook worden er allerlei categorieën uitgesloten, zo worden er bijvoorbeeld geen reclames geaccepteerd voor voedingsmiddelen. Toch zijn er veel mogelijkheden voor adverteerders. Als men bijvoorbeeld zoekt naar bekende fast food restaurants, zijn de kanalen van deze merken niet te vinden, maar er zijn genoeg vlogs en reviews te vinden over deze ketens en hun producten. Dit biedt bedrijven de kans tot co-creatie van content met kanalen die wel door YouTube worden toegestaan op de Kids versie van het platform. Ook kunnen merken die wel als kindvriendelijk worden gezien hun kanaal goedgekeurd krijgen voor video’s op het platform en op die manier hun content aan kinderen aanbieden. Een veelgehoorde kritiek hierbij is dan ook dat kinderen op deze manier alsnog beïnvloed kunnen worden op een manier die zij zelf niet eens door hebben. Het lijkt er dus op dat YouTube er redelijk in geslaagd is een platform te creëren dat qua content veilig is voor kinderen en dat ouders meer controle geeft over hun kijkgedrag. Toch zijn er voor de slimme adverteerder meer dan genoeg mogelijkheden om haar content op het platform te krijgen via eigen kanalen of kanalen van anderen, waardoor er alsnog een hyper commerciële omgeving voor kinderen op het platform kan ontstaan.

ZIGT Mediabureau, Matteo Timmermans