Televisie wordt 75: van bakbeest in de etalage naar Total Video

De fossielen onder ons weten nog precies hoe ze eruitzagen: houten kasten met een bolle beeldbuis, een antenne op het dak en een knop waarvoor je moest opstaan. Wie na de eeuwwisseling is geboren, kent televisie vooral als iets dat overal tegelijk speelt: op de bank, in de trein, op je telefoon. Tijd voor een dubbel jubileum. Vandaag, 2 oktober 2026, is het precies 75 jaar geleden dat er in Nederland voor het eerst officieel televisie werd uitgezonden. En op exact dezelfde datum viert commerciële televisie zijn 37ste verjaardag.

2 oktober 1951: anderhalf uur live uit Bussum

Duizenden mensen stonden die avond voor de etalages van radiowinkels of keken mee in een café. In het hele land stonden zo'n 500 televisietoestellen. Niemand kon inschatten wat dit medium zou gaan doen. De radio, daar gebeurde het.

De eerste uitzending duurde anderhalf uur en was volledig live vanuit de studio in Bussum. Opnameapparatuur bestond simpelweg nog niet. Omroepster Jeanne Roos kondigde de gasten aan en de acteurs van het toneelstuk De Toverspiegel speelden hun rol rechtstreeks voor de camera. Geen montage, geen tweede take. Wat er misging, zag iedereen.

Een luxeproduct met wisselende ontvangst

Een toestel kostte ongeveer 785 gulden. Omgerekend klinkt zo'n 356 euro nog te overzien, maar destijds was dat ongeveer een derde van een gemiddeld jaarinkomen. Tel daarbij op dat de ontvangst lang niet overal goed was en je snapt waarom de groei een paar jaar op zich liet wachten.

Daarna ging het hard. In 1958 stonden er al zo'n 250.000 toestellen in Nederlandse huiskamers. In de jaren 60 volgde de echte doorbraak: in 1962 werd de zendtijd uitgebreid naar 30 uur per week en in 1964 kwam Nederland 2 erbij.

75 jaar televisie in vogelvlucht

1951: eerste officiële uitzending in Nederland
1964: start van Nederland 2
1967: kleurentelevisie én de eerste reclame via de STER
1988: start van Nederland 3
1989: commerciële televisie met RTL Véronique, ook op 2 oktober
2000 tot nu: digitalisering, uitgesteld kijken en de opkomst van streaming

Géén kleur, géén internet, géén afstandsbediening en een groot deel van de huishoudens zonder toestel. Dat was het startpunt.

Vanaf wanneer kon je adverteren?

Leuk al die feitjes, hoor ik je denken, maar wanneer kwam de reclame? Ook dat zocht ons Kennisteam Video uit. In Nederland geldt 1967 als het startjaar van televisiereclame, met de komst van de STER. Ruim vijftien jaar lang was de Nederlandse televisie dus volledig reclamevrij.

Internationaal ging het een stuk eerder. De allereerste televisiereclame ter wereld werd op 1 juli 1941 in de Verenigde Staten uitgezonden: een spot van horlogemerk Bulova op NBC.

En dan dat dubbele jubileum. Op 2 oktober 1989 begon RTL Véronique met uitzenden, via een omweg over Luxemburg, omdat commerciële zenders vanaf Nederlands grondgebied toen nog niet waren toegestaan. Het begin van een tijdperk waarin adverteerders niet langer alleen bij de STER terechtkonden.

Wat 75 jaar televisie zegt over video vandaag

Waarom staan wij als mediabureau stil bij een toestel van 785 gulden? Omdat de patronen van toen nog steeds gelden.

Een nieuw medium wordt altijd onderschat

In 1951 was de radio het medium waar het gebeurde. Televisie was duur, onbetrouwbaar en voor een handjevol mensen. Tien jaar later stond het in bijna elke straat. Dat patroon herhaalde zich bij online video, bij social en nu bij connected tv. Wie vroeg instapt, bouwt kennis en resultaat op terwijl de concurrent nog afwacht.

Het publiek verschuift, de kracht van beeld blijft

Ooit keek heel Nederland naar hetzelfde net op hetzelfde moment. Nu verdeelt de kijker zijn aandacht over lineaire tv, uitgesteld kijken, streamingdiensten, YouTube en social video. Het grote scherm in de woonkamer maakt nog altijd impact, alleen is de route ernaartoe complexer geworden. Daar zit de kans: wie video over al die kanalen samen plant in plaats van per kanaal, haalt meer groei uit hetzelfde budget.

Inkoop is slimmer geworden

In 1967 kocht je een blok bij de STER en hoopte je dat het juiste publiek keek. Vandaag koop je video op basis van data, gerichter en beter meetbaar. Zelfs televisie wordt inmiddels deels programmatisch ingekocht. Het medium is 75, de manier van werken is jonger dan ooit.

75 jaar oud maar nog lang niet uitgekeken

Van 500 toestellen in etalages tot video op elk scherm dat je bij je draagt. Televisie heeft zichzelf in 75 jaar keer op keer opnieuw uitgevonden. Voor adverteerders betekent dat één ding: wie begrijpt waar de kijker vandaag zit, bepaalt de impact van morgen.

Geïnteresseerd in geschiedenis, of 'gewoon' in ons vak? Ons Kennisteam Video duikt graag met je in het verleden én in wat jouw merk vandaag met video kan bereiken. Onafhankelijk advies, maatwerk en een plan dat stuurt op resultaat.